ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ

Δευτέρα, 24 Νοεμβρίου 2008

Ηπειρος προς πώληση...

Πωλείται λέει στην λεζάντα του χάρτη της Αφρικής το Courier International. To θύμα γνωστό: η Αφρικάνικη Ηπειρος… Αντικείμενο: τεράστιες εκτάσεις αρδευόμενων εδαφών στην υποσαχάρια Αφρική. Στόχος: η μαζική και φτηνή παραγωγή γεωργικών προϊόντων για διατροφή ή για την αλυσίδα των βιοκαυσίμων. Αυτά καταγγέλλει ο γενικός διευθυντής του ΟΗΕ για την γεωργία και την διατροφή (FAO) Jacques Diouf. Ο ίδιος, με όση «προσοχή» πρέπει να διαθέτει ο επίσημος λόγος του δηλώνει, πως οι αγορές εδαφών της Αφρικανικής Ηπείρου μπορεί να καταλήξουν σε μορφή νέας αποικιοκρατίας, όπου τα φτωχά κράτη θα παράγουν τροφή και καύσιμο για τις πλούσιες χώρες εξαγοράζοντας μικρό μέρος της πείνας των κατοίκων τους…
Η Daewoo Logistics ανήγγειλε στα μέσα του τρέχοντος Νοέμβρη σχέδιο αγοράς 1 εκατομμυρίου εκταρίων στην Μαδαγασκάρη. Το σχέδιο εντυπωσιάζει χάρις στο μέγεθός του και όχι λόγω πρωτοτυπίας αφού εδώ και μερικά χρόνια, αγορές των 100 χιλιάδων εκταρίων στην Αφρική είναι συνηθισμένες. Η παγκόσμια κρίση τροφίμων και καυσίμων εγέννησε αυτόματα νέα δεινά για την αιματοβαμένη και χιλιοβασανισμένη Αφρική.
Και ο ύμνος της παράνοιας μέσα στον μανδύα της λογικής. Οι Αφρικανικές κυβερνήσεις τρέχουν να διαλαλήσουν την πραμάτεια τους, τη γη τους δηλαδή, ελπίζοντας να μικρύνει έτσι ο αριθμός των πρησμένων κοιλών, των καλαμιασμένων ποδιών και των κοκαλιασμένων προσώπων. Τότε η Ευρώπη, τώρα ο κόσμος όλος. Μία νέα εκδοχή του «μονόλογου του βασιλιά Λεοπόλδου» του Μαρκ Τουέν, πιο διεθνοποιημένη. Το Σουδάν και η Αιθιοπία διαγκωνίζονται σε προσφορά μπροστά στα συνοφρυωμένα βλέμματα των επενδυτών, που μετρούν με συγκλονιστική ακρίβεια 10ψήφιους αριθμούς κύκλου εργασιών, κόστους μεταφοράς, κέρδους αγορών. Τα ψηφία του κόστους παραγωγής είναι πολύ λιγότερα, βέβαια.
Προσοχή, συνιστά ο Βρετανός Steve Wiggins, ειδικός σε θέματα αγροτικής ανάπτυξης. «Η γη είναι μία πολύ ευαίσθητη υπόθεση. Μπορεί να γυρίσει πολύ άσχημα αν δεν αξιοποιηθούν τα μαθήματα της ιστορίας»...

Πέμπτη, 13 Νοεμβρίου 2008

Το Bazancourt και εμείς

To Bazancourt είναι ένα μικρό χωριό της Καμπανίας, 2 χιλιάδων κατοίκων, που το τραίνο είχε να σφυρίξει καμία πενηνταριά χρόνια, θύμα του «εκσυγχρονισμού» και των αδίστακτων μακροεντολών του συστήματος της αυτοκινητοβιομηχανίας και της κουλτούρας, που επέβαλε. Οι καιροί, λοιπόν αλλάζουν, το κόστος των καυσίμων ανεβαίνει γενικά –παρ΄όποια σκαμπανεβάσματα- ο πλανήτης απειλείται από την υπερπαραγωγή CO2 αλλά και η οικονομική κρίση μπήκε για τα καλά. Ετσι, στην Γαλλία το κίνημα για τον εκσυγχρονισμό και διάδοση του σιδηροδρόμου, που αριθμεί 10ετίες αγώνων βρίσκεται σε καλύτερες θέσεις και γνωρίζει σημαντικές επιτυχίες. Μόλις 11 λεπτά χρειάζονται για τους κατοίκους του Bazancourt για να φτάσουν στην πρωτεύουσα της περιοχής Reims με ένα από τα ένδεκα καθημερινά δρομολόγια του τραίνου, που ξαναλειτούργησε αντί των 30’ του ΙΧ και της 1 ώρας του λεωφορείου, που υποχρεώνονται να ακολουθούν έναν μακρύτερο δρομολόγιο. «Αυτός ο τρόπος συγκοινωνίας είναι μία προφανής λύση υπό όρους διαρκούς ανάπτυξης σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον πληθωρισμού και πενίας σε πετρελαιοειδή. Παίρνοντας το τραίνο, οι άνθρωποι μπορούν να εξοικονομήσουν χρήματα και να προστατεύουν το περιβάλλον» λέει ο επικεφαλής της τοπικής κίνησης για την επαναλειτουργία του σιδηροδρόμου Michel Jayer.
Η ζωή έχει αλλάξει, λένε οι κάτοικοι του χωρού. Οι νέοι μπορούν να επιστρέφουν μόνοι τους στο σπίτι, οι ηλικιωμένοι, που δεν διαθέτουν αυτοκίνητο μπορούν να βγουν από την απομόνωσή τους, οι μισθωτοί μπορούν να γλυτώσουν το κόστος καυσίμων και στάθμευσης .
To Bazancourt είναι ενδεικτική αλλά όχι μοναδική περίπτωση. Χιλιόμετρα καταργημένων σιδηροδρομικών γραμμών, γύρω από το Παρίσι αλλά και άλλες μεγάλες πόλεις μπαίνουν σε επαναλειτουργία με το σχετικό φρεσκάρισμα και ανακαίνιση των αντίστοιχων σιδηροδρομικών σταθμών. Ετσι χωριά και μικρές πόλεις ξαναμπαίνουν στον χάρτη των δημόσιων συγκοινωνιών με τον καλύτερο, οικολογικότερο, ανετότερο και ακριβέστερο τρόπο.
Το πιο ενδιαφέρον, όμως στοιχείο αυτής της υπόθεσης είναι το κίνημα πολιτών, που διεκδικεί και επιβάλλει την επαναδραστηριοποίηση του τραίνου. Κίνημα, που δεν βαρέθηκε και δεν κουράστηκε για ολόκληρες 10ετίες. Αντίθετα, ωρίμασε και καθιερώθηκε. Εδώ αρχίζουν οι θλιβεροί παραλληλισμοί με εμάς, την χώρα με το πιο καθυστερημένο σύστημα σιδηροδρόμων στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Μόλις πριν 2 μήνες αναγγέλθηκε βαρύγδουπα ο «εκσυγχρονισμός» του ΟΣΕ, που μεταξύ των άλλων προβλέπει την εγκατάλειψη του Δυτικού Σιδηροδρομικού Αξονα. Μήπως είδατε κάποιο κίνημα πολιτών να διαμαρτυρηθεί επί της ουσίας στην γειτονική μας Ηπειρο, που θίγεται άμεσα και ουσιαστικά από αυτή την απόφαση. Μήπως είδατε κάπου αλλού στην Ελλάδα να ξεσπάσει έστω και κάποιο ευκαιριακό κίνημα διαμαρτυρίας πολιτών, αφού ο σιδηρόδρομος στην Ηπειρο δεν είναι τοπικής μόνον σημασίας αλλά εθνικής εμβέλειας. Μακάρι να είμαι εγώ απληροφόρητος αλλά δεν νομίζω να υπάρχει οργανωμένο και μακροπρόθεσμα δρών κίνημα στην χώρα σχετικό με τα μέσα μαζικής τροχιάς (Δεν αναφέρομαι σε συλλόγους φίλων αλλά σε πολιτικά ενεργά κινήματα). Φοβούμαι ότι για ορισμένους Γιαννιώτες, κατοίκους μίας πόλης με υψηλότατο δείκτη οχημάτων ανά πληθυσμιακή μονάδα με όλα τα τελευταία μοντέλα σε διαρκή κίνηση από την Δουρούτη μέχρι την λίμνη η είδηση της κατάργησης των σχεδίων για την σιδηροδρομική ζεύξη της Ηπείρου είναι παγερά αδιάφορη. Αντίθετα, η ολοκληρούμενη οσονούπω και με καθυστέρηση υπερδεκαετίας Εγνατία θα είναι ο χώρος, που θα δικαιωθούν τα πολλά άλογα των Gti, SUV, XSF κ.λ.π. της υπαρξιακής μας ταυτοποίησης και της κοινωνικής μας καταξίωσης. Τα πράματα δεν είναι καλύτερα βέβαια στην Κέρκυρα, που θάπρεπε να ενδιαφέρεται ΑΜΕΣΑ για την σιδηροδρομική ζεύξη της Ηπείρου, αφού κάτι τέτοιο θα καθιστούσε άνετο, άκοπο, φτηνότερο και ακριβές σε χρονοδιάρκεια των ταξίδι προς Αθήνα, Θεσσαλονίκη κ.λ.π.. Μήπως εμείς κινητοποιηθήκαμε, μήπως αντιδράσαμε, μήπως φωνάξαμε όταν η κυβέρνηση –στο όνομα του εκσυγχρονισμού μάλιστα του ΟΣΕ- καταδίκασε την Δυτική Ελλάδα και μαζί της και εμάς σε υπανάπτυξη και μαρασμό; Αντιθέτως, πολύ χαιρόμαστε, που όπου νάναι θα μπορούμε και εμείς όμως και οι της απέναντι ακτής ιθαγενείς να ξαμολήσουμε τα turbo μας στην Εγνατία άσφαλτο…
Αυτή είναι η θεμελιώδης διαφορά της μικρής ιστορίας του Bazancourt και της Ψωροκώσταινας: ο βαθμός κοινωνικής συνείδησης του πολίτη…

Δευτέρα, 10 Νοεμβρίου 2008

Ηλιος + νερό = καύσιμο

Με τον παραπάνω τίτλο η «Τεχνολογική Επιθεώρηση» πληροφορεί για ένα πιθανόν συγκλονιστικό επίτευγμα, που πραγματοποιήθηκε στο τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασσαχουσέττης: την διάσπαση του νερού. Η διάσπαση αυτή έχει από πολύ καιρό πραγματοποιηθεί από τους χημικούς αλλά απαιτούσε υψηλές θερμοκρασίες, διαβρωτικά αλκαλικά διαλύματα και σπάνιους ή/και ακριβούς καταλύτες, όπως η πλατίνα.
Ο καθηγητής Nocera, παρουσίασε τα δικά του αποτελέσματα, που στηρίζονται στην αξιοποίηση του ηλιακού φωτός σε μία διαδικασία, που πολύ μοιάζει με την φωτοσύνθεση. Καταλύτες του -πειραματικού μέχρι στιγμής- επιτεύγματος κοβάλτιο και φωσφόρος. Η ερευνητική ομάδα βεβαιώνει για επιτυχία του πειράματος πέραν του αναμενόμενου. Φιλοδοξία της παρούσας τεχνολογικής επιτυχίας: η απόλυτη ανατροπή στα συστήματα φύλαξης (μπαταρίες) της παραγόμενης οικολογικά ενέργειας (φωτοβολταϊκή, αιολική), που αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα για αυτές τις εναλλακτικές μορφές ενεργειακής παραγωγής
Υπάρχουν επιφυλάξεις από την ίδια την επιστημονική κοινότητα, που θεωρεί, ότι ο δρόμος για τελικά αποτελέσματα είναι πολύ μακρύτερος απ’ ό,τι φαίνεται. Να προσθέσουμε και τις δικές μας επιφυλάξεις, πολιτικού χαρακτήρα, για κάθε νέα εφεύρεση, που θα απειλούσε το παρόν και το μέλλον των οικονομικών κολοσσών, που ελέγχουν και σχεδιάζουν την παγκόσμια πολιτική ενέργειας…

Τετάρτη, 5 Νοεμβρίου 2008

Η Δικαίωση του χρώματος

Εχοντας άποψη για το σύστημα και την δομή της εξουσίας στις ΗΠΑ πρέπει εξαρχής να δηλώσουμε ότι δεν συμμεριζόμαστε τους ανά την γη πανηγυρισμούς για την εκλογή Ομπάμα. Δεν συνιστά πρωτοτυπία αλλά εμπεδωμένη και τεκμηριωμένη γνώση η θέση, ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, που έχει στα χέρια του τρομακτικές εξουσίες -με βάση το σύνταγμα της χώρας- είναι κατά κανόνα εξάρτημα ενός αδυσώπητου μηχανισμού, που κατευθύνει τα δημόσια πράγματα στο εσωτερικό και το εξωτερικό των ΗΠΑ. Αυτό τον μηχανισμό ουσιαστικά κατήγγειλε και ο νέος αντιπρόεδρος των ΗΠΑ όταν στην προεκλογική περίοδο εξέφραζε δημόσια και φωναχτά τον φόβο του, ότι το σύστημα εξουσίας θα προσπαθήσει να στήσει παγίδες στον Μπάρακ Ομπάμα στο α’ κιόλας εξάμηνο της προεδρικής του θητείας.
Η άποψή μας αυτή δεν μηδενίζει τις διαφορές προσωπικοτήτων αλλά δεν τις υπερτιμά πέρα από τον σημειακό τους χαρακτήρα. Σήμερα όμως απολαμβάνουμε μία «παρενέργεια» του συστήματος, δηλαδή το χρώμα του δέρματος του νέου Προέδρου των ΗΠΑ. Είναι αυτό, που θάχει κάνει την Χριστιανική αδελφότητα (Μέγας Είσαι Κύριε…) Κου Κλουξ Κλαν να βγάζει αφρούς ιερής αγανάκτησης. Οσο και νάναι, για την πολιτική τους λογική και ηθική το σοκ είναι μεγάλο. Και εμείς το χαιρόμαστε. Το χαιρόμαστε μαζί με τους ελπίζοντες (κι’ ας μην ελπίζουμε εμείς), που κατέβηκαν στους δρόμους και ψήφισαν παρά τους αποπροσανατολισμούς και τους εμπαιγμούς. Οι ελπίδες οι δικές μας βρίσκονται στις ουρές -για πρώτη φορά στις ΗΠΑ- των αναμενόντων να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα. Αυτοί, που είχαν μέχρι χτες αποξενωθεί από κάθε πολιτική παρουσία και δράση και είχαν σκύψει μοιρολατρικά το κεφάλι στο όργιο της πιο αποκρουστικής και τρομοκρατούσας «αντιτρομοκρατικής» ακροδεξιάς.
Γι’ αυτό και μέχρις εκεί η χαρά μας, λοιπόν…

Σάββατο, 1 Νοεμβρίου 2008

Ευρώπη <> ΗΠΑ: μετά την κρίση, τι;

Αν και μοιάζει προκλητικό να συζητάμε για μετά την κρίση, την ώρα που εισπράττουμε μόνο την αύρα της (τα δύσκολα έρχονται), είναι αυτονόητο και γαργαλιστικό το ερώτημα. Πώς θα είναι οι σχέσεις ΗΠΑ<> Ευρώπης στην διαδρομή για το ξεπέρασμα της κρίσης και -κυρίως- μετά από αυτήν;
Εκείθεν του Ατλαντικού, σοκάρησε η υιοθέτηση τόσο «σκληρά» κρατικίστικης παρέμβασης. Ηταν όμως έτσι; Στην πραγματικότητα πρόκειται για μία γενναία επιδότηση του χρηματοπιστωτικού κυκλώματος, που δεν αλλάζει την ουσία του όλου συστήματος. Μπορεί να μοιάζουν με ιδεολογική «απιστία» οι κρατικές χρηματοδοτήσεις των τραπεζών αλλά για τους απλώς έχοντες νου και γνώση η όλη υπόθεση δεν είναι τίποτε άλλο παρά η άμεση εφαρμογή της ιδεολογικής πεμπτουσίας του συστήματος: καλό και ηθικό είναι ό, τι μας βολεύει. Και κρατικοποιήσεις αν χρειαστούν θα γίνουν αρκεί το όφελος να το προσπορισθούν οι κατέχοντες… Μπορεί, ακόμη και οι κρατικές επιδοτήσεις να προκαλούν σε μεγάλο μέρος του κοινού των ΗΠΑ αλλεργία -ο Μακαίην τις χαρακτήρισε ως κλοπή- αλλά εφόσον χρειάζονται για την διάσωση του συστήματος …ας εφαρμοστούν. Η υιοθέτηση αυτής της πρακτικής, πιο ρεαλιστικής και ελαστικής από ό,τι επιτάσσει ο δογματικός φιλελευθερισμός του Μακαίην, κάνει ελκυστικότερο τον Ομπάμα. Παιγνίδια εκλογικής κλίμακας και σημασίας πολύ μακριά από δομική κριτική και αμφισβήτηση του συστήματος… Πρόκειται για παροδικά μέτρα, που λήφθηκαν με το μαχαίρι στον λαιμό και βρίσκονται σε ολική αντίφαση προς τις στέρεες ατομικίστικες και φιλελεύθερες ρίζες σχολιάζει o Angelo Panebianco στην Corriere de la Sera.
Εδώθεν του Ατλαντικού το ταρακούνημα σε επίπεδο ιδεολογίας ήταν ίσως βαρύτερο. Ο ίδιος ο προκλητικά νεοφιλελεύθερος Σαρκοζύ έθεσε ζήτημα συνολικής «αναθεώρησης», που έχει την αξία του ακόμη και σε επίπεδο πολιτικής δημόσιων σχέσεων. Η παράδοση κοινωνικότητας και κοινωνικών αγώνων έχει τις ρίζες της στην Ευρώπη. Τα συντηρητικά και σοσιαλιστικά νεοφιλελεύθερα πανηγύρια μετά την κατάρρευση συστήματος στην Ανατολή δεν μπορούν να διαγράψουν αγώνες, νοοτροπίες και καταχτήσεις συλλογικές. Η κρατικοποίηση τραπεζών δεν ξορκίζεται στην Ευρώπη ούτε η επιδότησή τους (έστω και αν το τελευταίο είναι μέτρο σαφώς προς το συμφέρον τραπεζιτών). Παρά την σημαντική δεξιά στροφή της κλασσικής σοσιαλδημοκρατίας στην Ευρώπη παραμένει στην κοινωνία η κουλτούρα του «κρατισμού» σε ψευδο-Κευνσιανή εκδοχή.
Θα επηρεάσει η κρίση -στην διαδρομή της και μετά από αυτήν- τη σχέση ΗΠΑ-Ευρώπης; Θα προχωρήσει η Ευρώπη προς την πολιτική της αυτονόμηση από τις ΗΠΑ, ζήτημα πιθανόν υπαρξιακής σημασίας για την ίδια; Κάποιες τέτοιες τάσεις υπάρχουν αλλά είναι πολύ ασθενέστερες του αναγκαίου και εφικτού…