Με τον Ηλία Ζερβό-Ιακωβάτο και τον Ιωσήφ Μονφεράτο

Γιορτάζουμε σήμερα την ένωση της Επτανήσου με την ‘μητέρα’ Ελλάδα, που πραγματοποιήθηκε επίσημα την 21^η Μαΐου 1864… Με τις καθιερωμένες παρελάσεις και τυμπανοκρουσίες και ελάχιστη ως καθόλου ανάκληση της πραγματικής ιστορίας με τους αγώνες του λαού και τους πρωταγωνιστές τους.

Ετσι η Ένωση παρουσιάζεται ως ευγενική χορηγία της Μεγάλης Βρετανίας προς τον νέον βασιλιά Γεώργιο τον Α’ τον Γκλίγκσμπουργκ, που η ίδια επέλεξε για το μικρό Μεσογειακό της ‘εξάρτημα’. Κάπως έτσι έβλεπε διαχρονικά η Ιμπεριαλιστική Βρετανική πολιτική την Ελλάδα.

Σε αυτό το πλαίσιο ελάχιστα ως καθόλου μνημονεύονται οι αγώνες των Επτανησίων και του ριζοσπαστικού κόμματος εναντίον των ‘προστατών’ Εγγλέζων.

Πρόκειται για το πρώτο κόμμα στον ευρύτερο Ελληνικό χώρο. Εμπνευσμένο βαθιά από τα διδάγματα κοινωνικής και πολιτικής δικαιοσύνης των Γάλλων Ιακωβίνων και των πιο πρωτοποριακών τους  ηγετών (Ροβεσπιέρου, Σαιν Ζυστ). Το κίνημα των Ριζοσπαστών ανθίζει ιδιαίτερα στην Κεφαλλονιά. 

Οι ριζοσπάστες ζυμωμένοι στις λαϊκές εξεγέρσεις διατυπώνουν ανοιχτά και ξεκάθαρα το αίτημα για την ένωση με την Ελλάδα. Και όχι μόνον. Δεν αποσυνδέουν το ζήτημα της εθνικής χειραφέτησης από τα κοινωνικοπολιτικά τους ιδανικά…

Στο Ψήφισμα η Αγγλική αρμοστεία απαντάμε τον γνωστό …δημοκρατικό της τρόπο. Διώξεις, φυλακίσεις, εξορίες, κλείσιμο εφημερίδων και φυσικά αξιοποίηση αντίθετων προς την Ένωση δυνάμεων μεταξύ των Επτανησίων. Πρόκειται κυρίως για το κόμμα των Προστασιανών ή καταχθονίων, που εκπροσωπούσε τους ντόπιους ευγενείς και οι οποίοι είχαν κάθε λόγο να επιθυμούν παράταση της Βρετανικής ‘προστασίας’

Ενδιάμεσοι είναι η στάση των μεταρρυθμιστών, που μετέθεταν το ζήτημα της Ενωσης σε απώτερο χρόνο συνδυάζοντάς το με την βελτίωση του μορφωτικού επιπέδου του λαού… Ανάμεσά τους υπήρξαν και φωτεινές προσωπικότητες με ξεχωριστό τον Βράιλα Αρμένη.

Σε αυτό το πολιτικό κλίμα, οι διωκόμενοι ριζοσπάστες, με τους ηγέτες του Ζερβό και Μονφεράτο στην εξορία διασπώνται και εμφανίζεται το κόμμα του Ζακυνθινού Κωνσταντίνου Λομβάρδου, οι νέοι ή ενωτικοί ριζοσπάστες, που ενδιαφέρονται μόνον για την ένωση σε ένα κλίμα ιδεολογικού μεγαλοϊδεατισμού…

Η Ενωση αποφασίζεται ανάμεσα στο Ελληνικό κράτος και την Αγγλία. Ο βασιλιάς έχει επιλεγεί. Για την Ελλάδα αποτελεί υποχρέωση η αποφυγή συγκρούσεων με την Οθωμανική αυτοκρατορία, που αν και καταρρέουσα θεωρείται από τους Αγγλους ως ανασταλτικός παράγοντας στο μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας. Στην Ελλάδα φορτώνονται όλα τα χρέη, που έχουν δημιουργήσει οι Βρετανοί στην διάρκεια της 50ετούς ‘προστασίας’ των Επτανήσων… Τα κοινωνικά ιδεώδη των ριζοσπαστών 'χάνονται' κάτω από τον …’εθνικό’ ενθουσιασμό στον οποίο συμμετέχουν ενεργά πια και οι καταχθόνιοι και οι μεταρρυθμιστές…  Στιγμές καπηλείας της ιστορίας, που πολλές φορές επαναλαμβάνονται…

Όμως ο αγώνας των ριζοσπαστών δεν πήγε χαμένος. Αυτός ουσιαστικά έφερε την ένωση και κληρονόμησε στο υπόλοιπο έθνος λόγιους και πρόδρομους αγωνιστές του σοσιαλισμού. Ανάμεσά τους οι Βράϊλας Αρμένης και ο Σπύρος Ζαμπέλιος ενώ στην πρώτη γραμμή του κοινωνισμού (μετέπειτα σοσιαλισμού) βρέθηκαν οι Πανάς, Δρακούλης, Αντύπας, Χοϊδάς…

Κλίνοντας αυτό το επειτειακό σημείωμα αξίζει να αναφέρουμε, πως η ευρύτητα των ιδανικών και η πολιτική τους διορατικότητα έκαναν τους δύο πρωτεργάτες της Ένωσης – Ηλία Ζερβό Ιακωβάτο και Ιωσήφ Μονφεράτο- να είναι απόντες από τους γιορτασμούς, κλεισμένοι στο σπίτι τους…