Τοπική αυτοδιοίκηση η εξαρτημένη ετεροδιοίκηση;

Η Ελλάδα είναι μία χώρα με πλούσια και κυρίως αντιφατική ιστορία, όσον αφορά την τοπική αυτοδιοίκηση. Παρούσα και επί τουρκοκρατίας, ξεκινάει σαν επίσημος θεσμός το 1833, όταν η χώρα χωρίζεται σε Δήμους. Δήμαρχοι και δημοτικά συμβούλια διορισμένα.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος (1910) εισάγει τον θεσμό των κοινοτήτων και διευρύνει την εκλογιμότητα των τοπικών αρχόντων.

Ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης αναγνωρίζεται με το Σύνταγμα του 1975, ενώ το 1994 θεσμοθετείται η Νομαρχιακή αυτοδιοίκηση ως εκλόγιμη βαθμίδα εξουσίας.

Το πρόγραμμα ‘Καποδίστριας’ (1997) επέφερε συνενώσεις κοινοτήτων και δήμων με σοβαρή συγκεντροποίηση. Η συνενωτική τάση συνεχίστηκε με το Πρόγραμμα ‘Καλλικράτης’ (2010) ενώ το πρόγραμμα ‘Κλεισθένης’ διαφοροποίησε ελάχιστα τους Δήμους αριθμητικά αλλά άλλαξε το σύστημα εκλογής των αυτοδιοικητικών αρχόντων. Το 2010 αποφασίστηκε η διαίρεση της χώρας σε αιρετές περιφέρειες.

Σε αυτή την επιγραμματική αναδρομή παραλείφθηκε η περίοδος της ‘ελεύθερης Ελλάδας’ (1942-1944), όπου ο θεσμός της τοπικής αυτοδιοίκησης γνώρισε πραγματική άνθιση (όσο ήταν δυνατόν) και έδωσε το μέτρο της κατανομής εξουσιών με πολλαπλά οφέλη για τους πολίτες σε μία αδέσμευτη και ανεξάρτητη χώρα… Που δυστυχώς δεν ήλθε…

Στα μεταπολεμικά χρόνια η τοπική αυτοδιοίκηση σε μεγάλο βαθμό θα γίνει κύτταρο πολιτισμού, λαϊκής συσπείρωσης και δραστηριοποίησης… Φυσικά εκεί, που εμπνευσμένοι δημοτικοί άρχοντες δουλεύουν σε αυτή την κατεύθυνση… Καθόλου περίεργο, που η συντριπτική τους πλειοψηφία ανήκει στο ΚΚΕ και την αριστερά γενικότερα.

Η άμεση επαφή με τον πολίτη και τα προβλήματά του, η έξοδός του από την παθητικότητα, η ανάδειξη των ενεργητικών του χαρακτηριστικών είναι ασφαλώς κομμάτι ιδεολογίας και πολιτικής πρακτικής…

Οι αριστεροί Δήμαρχοι σε μεγάλα και μικρότερα αστικά κέντρα εκλέγονταν με ποσοστά πολλαπλάσια από εκείνα των κομμάτων τους στις βουλευτικές εκλογές, καθόλου τυχαία.

Ο  ‘Καποδίστριας’ εκφράζοντας τις εσώτερες πτυχές του συστήματος οδηγεί σε μία απίστευτη συγκεντροποίηση. Σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχουν Δήμοι, που ισοδυναμούν με παλιότερους νομούς…  

Η Ελλάδα ‘πρωτοπορεί’ σε συνειδητό υδροκεφαλισμό δημιουργώντας πανευρωπαϊκό ρεκόρ. Όταν η ΕΕ διαθέτει περίπου 90 χιλιάδες Δήμους με μέσο πληθυσμό 5600 κατοίκους, στην χώρα μας υπάρχουν 332 Δήμοι με μέσο πληθυσμό 30000.

Η συνένωση αυτή είναι πολλαπλά αντιδραστική… 

• Μεγαλώνει σε βαθμό χάσματος την απόσταση πολίτη με Δήμαρχο και δημοτικούς συμβούλους.
• Επιχειρεί να εμπαίξει τις ανάγκες του λαού, γιατί η συνένωση δήθεν ευνοεί την υλοποίηση μεγαλύτερων έργων… Τερατώδες ψέμα αφού από την εποχή του Ελευθέριου Βενιζέλου  είναι δυνατή η συνεργασία όμορων δήμων για διαδημοτικής σημασίας έργα (ύδρευση, οδοποιία κ.λ.π.) και μάλιστα με την δημιουργία (αν χρειάζεται) εταιρικών σχημάτων.

Το 2010, δηλαδή η χρονιά υποταγής της Ελλάδας στα μνημονιακά δεσμά είναι ‘σταθμός’ για την τοπική αυτοδιοίκηση, αφού οι θεμελιώδεις δαπάνες που προβλέπονταν γι’ αυτήν περικόπτονται σχεδόν ολοκληρωτικά… Οι δήμοι απορφανίζονται από το στοιχειωδώς απαραίτητο προσωπικό και την βασική τους τεχνική υποδομή…

Η κατάσταση είναι αυτή που ζούμε σε κάθε τομέα της δημόσιας ζωής και δεν χρειάζεται πρόσθετη περιγραφή… Γι’ αυτό έχει τεράστια σημασία, κάθε υποψήφιος τοπικός άρχοντας πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης, που συμμετέχει σε εκλογικές διαδικασίες να ενημερώνει σε βάθος τους πολίτες για την ολοκληρωτική πενία του Δήμου σε βαθμό χρεωκοπίας. 

Χωρίς να καταγγέλλει την πολιτική και τους θεσμούς (κυβέρνηση, ΕΕ), που είναι υπεύθυνοι για αυτό το χάλι, εμπαίζει το κοινό και διαιωνίζει τις στερήσεις δημοκρατικών δικαιωμάτων…

Δυστυχώς, σύνηθες φαινόμενο, που μασκαρεύεται πίσω από υποσχέσεις ‘μελετών’ για μελλοντικά έργα, που θα χρηματοδοτηθούν ‘ποικιλοτρόπως’.