Ο
θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη, ύστερα από μια ιατρική πράξη σε ιδιωτικό χώρο,
έφερε ξανά στην επικαιρότητα ένα ερώτημα που δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη
υπόθεση. Τα κυρίαρχο ζήτημα είναι οι ιατρικές πράξεις που πραγματοποιούνται σε
ιδιωτικά ιατρεία και οι προϋποθέσεις ασφαλούς διενέργειάς τους.
Ο
Μαζωνάκης είναι απλά η αφορμή. Το
πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο.
Γύρω
από την Ιατρική έχει αναπτυχθεί μια παράλληλη αγορά «εναλλακτικών»,
«ολιστικών», «ενεργειακών» και άλλων θεραπευτικών πρακτικών. Ορισμένες μπορεί
να αποτελούν συμπληρωματικές προσεγγίσεις μέσα στο γνωστικό αντικείμενο της ιατρικής.
Άλλες όμως συνοδεύονται από ισχυρισμούς που δεν διαθέτουν την αντίστοιχη
επιστημονική τεκμηρίωση. Και κάπου ανάμεσα στις δύο κατηγορίες ανοίγει μια
επικίνδυνη γκρίζα ζώνη.
Εκεί
μπορεί να συναντήσει κανείς από την ομοιοπαθητική μέχρι τον «βιοσυντονισμό»,
από τις «ενεργειακές» θεραπείες μέχρι την περίφημη πλέον «κβαντική ιατρική».
Η
επιστημονική ορολογία χρησιμοποιείται συχνά με τρόπο που δημιουργεί στον ασθενή
την εντύπωση ότι βρίσκεται μπροστά σε μια προηγμένη εκδοχή της σύγχρονης
επιστήμης.
Αλλά
η λέξη «κβαντική» δεν κάνει μια θεραπεία επιστημονική. Όπως και η λέξη
«ολιστική» δεν αποτελεί ιατρική ειδικότητα.
Το
ακόμη σοβαρότερο ερώτημα είναι άλλο: ποιος τα κάνει όλα αυτά και με ποια
προσόντα;
Γιατί
άλλο πράγμα είναι ένας γιατρός, με πτυχίο Ιατρικής, άδεια άσκησης και την
προβλεπόμενη επιστημονική εκπαίδευση, ο οποίος επιλέγει να χρησιμοποιήσει
κάποια συμπληρωματική μέθοδο, και άλλο ένας άνθρωπος χωρίς ιατρική ιδιότητα που
εμφανίζεται ως «θεραπευτής» και αναλαμβάνει να αντιμετωπίσει ασθενείς.
Η
διάκριση αυτή δεν είναι τυπική. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας.
Στην
Ελλάδα η άσκηση της Ιατρικής είναι θεσμικά ρυθμισμένη. Ο γιατρός έχει
συγκεκριμένη επαγγελματική ιδιότητα, συγκεκριμένες υποχρεώσεις και συγκεκριμένο
τόπο άσκησης του επαγγέλματός του.
Πώς
είναι λοιπόν δυνατόν να μπορεί κάποιος να παρέχει «θεραπεία» επειδή απλώς
αυτοαποκαλείται ομοιοπαθητικός, ενεργειακός θεραπευτής ή ειδικός σε κάποια άλλη
«εναλλακτική» μέθοδο;
Η
ελευθερία του καθενός να πιστεύει ό,τι θέλει είναι απολύτως σεβαστή. Δεν μπορεί
όμως να μετατρέπεται σε ελευθερία του καθενός να θεραπεύει τον άλλον όπως
θέλει.
Και
εδώ ακριβώς βρίσκεται η ευθύνη της Πολιτείας.
Δεν
αρκεί να ελέγχεται εκ των υστέρων ένα περιστατικό όταν συμβεί το κακό.
Χρειάζεται έλεγχος πριν από αυτό. Ποιος ασκεί την πράξη; Τι εκπαίδευση έχει; Τι
ακριβώς υπόσχεται στον ασθενή; Τι άδεια διαθέτει ο χώρος; Τι εξοπλισμό έχει;
Και, κυρίως, τι συμβαίνει όταν κάτι πάει στραβά;
Διότι
ακόμη και μια γενικά παραδεκτή ιατρική πράξη δεν είναι αδιάφορο πού πραγματοποιείται.
Όταν μια ‘θεραπεία’ μπορεί να προκαλέσει σοβαρό συμβάν, η ασφάλεια του ασθενούς
απαιτεί κατάλληλες υποδομές, εξοπλισμό, δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης και
οργανωμένη διακομιδή. Η πρόσφατη συζήτηση για τη «γκρίζα ζώνη» των επεμβατικών
πράξεων στα ιδιωτικά ιατρεία δείχνει ότι το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό.
Υπάρχει
όμως και κάτι ακόμη πιο ανησυχητικό.
Οι
πρακτικές αυτές δεν περιορίζονται πάντοτε σε μικρούς, περιθωριακούς κύκλους.
Διοργανώνονται συνέδρια, ημερίδες και εκδηλώσεις, χρησιμοποιείται βαρύγδουπη
επιστημονική ορολογία και, κατά περίπτωση, εμφανίζονται ακόμη και εκπρόσωποι
θεσμών.
Έτσι
αναπτύσσεται κάτι πολύ σημαντικότερο από μια απλή εμπορική δραστηριότητα:
δημιουργείται κύρος.
Και
το ‘κύρος’ είναι το ισχυρότερο νόμισμα της ψευδοεπιστήμης.
Ο
ασθενής δεν είναι υποχρεωμένος να γνωρίζει Ιατρική. Ούτε Φυσική. Ούτε Βιολογία.
Δεν μπορεί να ξεχωρίζει αν ένας περίπλοκος όρος περιγράφει πραγματική
επιστημονική μέθοδο ή απλώς ένα εμπορικό περιτύλιγμα.
Αυτό
ακριβώς είναι που οφείλει να κάνει η Πολιτεία.
Να
ξεχωρίζει την επιστήμη από την επιστημονικοφάνεια. Την ιατρική πράξη από την
εμπορική θεραπευτική δραστηριότητα. Τον γιατρό από τον αυτοανακηρυγμένο
«ειδικό». Και την ελευθερία της πεποίθησης από την ασυδοσία στην άσκηση της
θεραπείας.
Γιατί
τελικά το ζήτημα δεν είναι αν κάποιος πιστεύει στην ομοιοπαθητική, στην
«κβαντική» ιατρική ή σε οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική πρακτική.
Ο
ασθενής, όταν περνά την πόρτα ενός «θεραπευτή», πρέπει να ξέρει πραγματικά
ποιος βρίσκεται απέναντί του, τι δικαιούται να κάνει και ποιος θα τον προστατεύσει
αν κάτι πάει στραβά. Και αυτό δεν είναι ζήτημα πίστης.
Η
εγρήγορση των πολιτών είναι αναγκαία. Όχι βέβαια για να διαχωρίσουν την ήρα από
το στάρι αλλά για να επιβάλλουν στην πολιτεία το νομικό πλαίσιο ελέγχου και την
πρακτική καθημερινή εφαρμογή του. Η περιβόητη ελευθερία του ‘επιχειρείν’, που
τόσο πολύ διαφημίζεται σαν αρετή του συστήματος δεν μπορεί να υπερβαίνει τόσο
προκλητικά την φροντίδα για την ίδια την ζωή…
