Οι δύο ηγέτες προσπάθησαν να καθορίσουν ένα πλαίσιο στις σχέσεις των δύο υπερδυνάµεων. Αλλά το µόνο σηµαντικό από τα οκτώ σηµεία που συµφωνήθηκαν είναι η αµοιβαία µείωση δασµών σε εισαγωγές αξίας περίπου 30 δισ. δολαρίων. Αυτό συνιστά ακόµη µια υποχώρηση του Τραµπ από την πολιτική εµπορικού πολέµου.
Το παραπάνω πλαίσιο και οι όποιες συµφωνίες υπάρξουν στο µέλλον δεν θα αναιρέσουν τον ανταγωνισµό των δύο κρατών για την κυριαρχία στην παγκόσµια οικονοµία. Τα γεγονότα είναι αµείλικτα. Οι ΗΠΑ είναι µια δύναµη σε τροχιά παρακµής, ενώ η Κίνα είναι µια χώρα σε φάση δυναµικής ανόδου. Με όρους ισοτιµίας αγοραστικής δύναµης το ΑΕΠ των ΗΠΑ αντιπροσωπεύει το 14,6% του παγκόσµιου, ενώ της Κίνας το 20%.
Αν δούµε την εξέλιξη του ΑΕΠ των δύο χωρών τις τελευταίες δεκαετίες, η τάση των ΗΠΑ είναι πτωτική, της Κίνας ανοδική. Οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν το 16-17% της παγκόσµιας µεταποίησης, ενώ η Κίνα το 31% µε τάση ανοδική.
Οι ΗΠΑ επιχειρούν να αξιοποιήσουν τη µέχρι τώρα στρατιωτική τους υπεροπλία για να αναχαιτίσουν την καθοδική πορεία, να περισφίξουν οικονοµικά και στρατιωτικά την Κίνα. Προσπαθούν να επιβάλουν πλήρως το δόγµα Μονρόε στη Λατινική Αµερική, να ελέγξουν την κεντρική Ασία, να επεκτείνουν τη στρατιωτική παρουσία τους παντού (π.χ. Γροιλανδία), υποθάλπουν τη στρατιωτικοποίηση της Ιαπωνίας. Όµως οι εξελίξεις στο Ιράν και η αποτυχία του εµπορικού πολέµου ενάντια στην Κίνα δείχνουν τις δυσκολίες, αν όχι το αδιέξοδό τους.
Αντίθετα, η Κίνα προσδοκά να πέσει στα χέρια της η παγκόσµια οικονοµική κυριαρχία ως ώριµο φρούτο. Ακολουθεί µια ενεργητική πολιτική στρατηγικής υποµονής, ενώ δηλώνει υποστηρικτής της παγκοσµιοποίησης και της κατάργησης των οικονοµικών συνόρων, αφού αυτός είναι ο δρόµος για την κυριαρχία της κινεζικής οικονοµίας. Παράλληλα, δηλώνει τον σεβασµό της στο διεθνές δίκαιο. Εξάλλου δεν έχει ανάγκη την παραβίασή του καθώς η οικονοµική της δυναµική δεν απαιτεί κάτι τέτοιο.
Είναι απίθανο να παραχωρήσουν οι ΗΠΑ τη διεθνή πρωτοκαθεδρία στην Κίνα, όπως έπραξε η Βρετανία µε τις ΗΠΑ µετά τον Β΄ Παγκόσµιο Πόλεµο. Ενας συνολικός διακανονισµός όπου οι ΗΠΑ θα δεχτούν τον δεύτερο ρόλο δεν πρέπει να αναµένεται. Οι ΗΠΑ δεν θα παραιτηθούν από την παγκόσµια κυριαρχία. Θα συνεχίσουν να αντιδρούν µε τη λογική του πληγωµένου θηρίου.
Θα εντείνουν την επιθετικότητα σε διάφορα σηµεία του πλανήτη µε στόχο να θέσουν ή να διατηρήσουν κράτη και κυβερνήσεις υπό τη δική τους επιρροή και έλεγχο, να στερήσουν την Κίνα από αγορές, πρώτες ύλες, εµπορικούς εταίρους, συνεργάτες. ∆εν µπορούν να πλήξουν άµεσα την Κίνα, ούτε οικονοµικά ούτε στρατιωτικά, αλλά θα επιχειρούν κοµµάτι κοµµάτι να της αφαιρούν τις επιτυχίες. Ο κίνδυνος για γενίκευση –έστω και µη προγραµµατισµένη– της σύγκρουσης θα παραµένει.
Η Ελλάδα δεν έχει κανέναν λόγο να συµµετέχει σε αυτήν τη σύγκρουση γιγάντων και µάλιστα µε το µέρος της δύναµης που παρακµάζει και κουρελιάζει το διεθνές δίκαιο. Αντίθετα, έχει συµφέρον να απεµπλακεί πλήρως και να καλλιεργήσει πολύπλευρες οικονοµικές σχέσεις, σε ισότιµη βάση, τόσο µε την Κίνα όσο και µε τις χώρες της οµάδας BRICS.
Ο ∆ηµήτρης Καλτσώνης είναι καθηγητής Θεωρίας Κράτους και ∆ικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήµιο
