Σε μια Ευρώπη που μετατοπίζεται προς τη
στρατιωτικοποίηση, τη λιτότητα και την ακροδεξιά, ‘η Ανυπότακτη Γαλλία’ επιμένει
να θέτει στο τραπέζι μια διαφορετική κοινωνική, οικολογική και διεθνή πολιτική.
Και γι’ αυτό βρίσκεται στο επίκεντρο μιας σκληρής πολιτικής αντιπαράθεσης.
Υπάρχουν πολιτικές παρουσίες που δεν περνούν
απαρατήρητες. Ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν είναι μία από αυτές. Ο επικεφαλής της
Ανυπότακτης Γαλλίας (La France insoumise – LFI) αποτελεί σήμερα μια από τις πιο
αναγνωρίσιμες και εκλογικά σημαντικές μορφές της ριζοσπαστικής Αριστεράς στη
Δυτική Ευρώπη.
Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί προκαλεί
τόσο έντονες αντιδράσεις. Η LFI δεν περιορίζεται σε μια διαχειριστική εκδοχή
της κοινωνικής δημοκρατίας. Προτείνει ρήξη με βασικές επιλογές της
νεοφιλελεύθερης οικονομικής πολιτικής, αμφισβητεί την κυριαρχία των αγορών,
διεκδικεί αναδιανομή του πλούτου και θέτει υπό αμφισβήτηση τη στρατηγική
εξάρτηση της Γαλλίας από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.
Το νέο πρόγραμμα της LFI για τις προεδρικές εκλογές
του 2027, με τίτλο «L ’Avenir en commun» (το κοινό μέλλον) περιλαμβάνει 1.069
μέτρα. Ανάμεσά τους:
Κατώτατος μισθός
1.700 ευρώ καθαρά και αναπροσαρμογή των μισθών με βάση τις τιμές.
·
Επιστροφή στη
σύνταξη στα 60, με 40 χρόνια ασφαλιστικών εισφορών.
· Προοδευτικότερη
φορολογία, ενίσχυση της φορολόγησης του μεγάλου πλούτου και περιορισμός των
ανισοτήτων.
·
Ενίσχυση των
δημόσιων υπηρεσιών, της κοινωνικής προστασίας και της στέγασης.
· Οικολογικός
μετασχηματισμός της παραγωγής και στροφή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Δεν πρόκειται για μικρές διορθώσεις στο υπάρχον
μοντέλο. Πρόκειται για διαφορετική αντίληψη σχετικά με το ποιος πρέπει να
ωφελείται από την οικονομική δραστηριότητα και ποιος να έχει τον έλεγχο των
βασικών κοινωνικών επιλογών.
Οι προτάσεις αυτές ασφαλώς είναι τολμηρές και προβληματίζουν
για την πετυχημένη εφαρμογή τους σε ένα περιβάλλον άκρατου νεοφιλελευθερισμού.
Εδώ είναι που χρειάζεται ολοκλήρωση του πλασίου πολιτικής δράσης. Αυτή η
κριτική όμως δεν ακυρώνει τη σημασία του προτεινόμενου προγράμματος.
Ιδιαίτερο βάρος έχει η πρόταση για αποχώρηση της
Γαλλίας από το ΝΑΤΟ, αρχικά από το ενιαίο στρατιωτικό του διοικητικό σύστημα
και στη συνέχεια από την ίδια τη Συμμαχία. Η LFI υποστηρίζει ότι η Γαλλία πρέπει να ανακτήσει
ανεξάρτητη διπλωματική και αμυντική πολιτική, να ενισχύσει τον ρόλο του ΟΗΕ και
να μην ακολουθεί αυτομάτως τις στρατηγικές επιλογές της Ουάσιγκτον.
Η θέση αυτή δεν είναι μια λεπτομέρεια του
προγράμματος. Αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής: Μπορεί μια χώρα με
το ιστορικό, διπλωματικό και στρατιωτικό βάρος της Γαλλίας να διαμορφώνει
ανεξάρτητη πολιτική ή πρέπει να παραμένει ενταγμένη σε έναν δεδομένο ατλαντικό
προσανατολισμό;
Η πρόταση της LFI είναι σαφής. Και έρχεται σε μία
εποχή, που το ίδιο το Βορειο-Ατλαντικό σύμφωνο δεν καταφέρνει να κρύψει μία
βαθιά εσωτερική κρίση με σημάδια αδρανοποίησης και διαλυτικές απειλές …
Ας μην λησμονείται,
πως η Γαλλία κατά την κρίσιμη πρώτη μεταπολεμική περίοδο απομακρύνθηκε από το
ΝΑΤΟ υπό την ηγεσία του Ντε-Γκωλ, που οραματιζόνταν την Ευρώπη χωρίς την ΗΠΑ
και χωρίς την Μ. Βρετανία, που να φτάνει …από την Μάγχη μέχρι τα Ουράλια…
Δηλαδή και η Ρωσία μέσα…
Η αντιπαράθεση γύρω από τον χαρακτηρισμό της LFI ως
«άκρας αριστεράς» πήρε νέα διάσταση το 2026. Το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών
την ενέταξε στο συγκεκριμένο εκλογικό μπλοκ για τις δημοτικές εκλογές, ενώ
μέχρι τότε κατατασσόταν στο ευρύτερο μπλοκ της Αριστεράς.
Η LFI προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας της
Γαλλίας, το οποίο απέρριψε την προσφυγή της. Η απόφαση, τυπικά, αφορούσε την
εκλογική ταξινόμηση των πολιτικών σχηματισμών για την παρουσίαση των
αποτελεσμάτων και όχι μια δικαστική αξιολόγηση του προγράμματος ή της
δημοκρατικής νομιμότητας της LFI.
Αυτό, όμως δεν αναιρεί την πολιτική σημασία του χαρακτηρισμού.
Η χρήση του επιδιώκει να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες
αντιλαμβάνονται έναν πολιτικό φορέα. Η συζήτηση επιχειρείται να απομακρυνθεί
από τις συγκεκριμένες προτάσεις επειδή βρίσκεται αριστερότερα από τις
καθιερωμένες συστημικές πολιτικές δυνάμεις.
H LFI ανησυχεί ιδιαίτερα κάθε μορφή κατεστημένου... Γιατί, η Γαλλία, όπως είναι φυσικό, έχει βαρύνουσα πολιτική
σημασία. Είναι πυρηνική δύναμη, μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ,
χώρα με σημαντικό διπλωματικό βάρος και κεντρικό ρόλο στις αποφάσεις της
Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Την ίδια ώρα τα οικονομικά της μεγέθη βρίσκονται σε βαθιά
κρίση. Τόση ώστε να έχει συζητηθεί ακόμη και η αντιμετώπιση του δυσθεώρητου
χρέους της με την ‘βοήθεια’ του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
Μια πολιτική αλλαγή στη Γαλλία δεν θα περιοριζόταν στα
γαλλικά σύνορα. Θα επηρέαζε τις ισορροπίες στην Ευρώπη, τη σχέση της με τις
ΗΠΑ, τη συζήτηση για την άμυνα, την οικονομική πολιτική και τη θέση της
απέναντι στις διεθνείς συγκρούσεις.
Γι’ αυτό και η παρουσία μιας ισχυρής πολιτικής δύναμης
που αμφισβητεί τον κυρίαρχο οικονομικό και γεωπολιτικό προσανατολισμό έχει
ευρύτερη σημασία. Η LFI
προσφέρει πράγματι μια διαφορετική
ατζέντα.
Η σημερινή Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμα
διλήμματα: περισσότερες στρατιωτικές δαπάνες ή περισσότερες κοινωνικές
επενδύσεις; Εμβάθυνση των ανισοτήτων ή αναδιανομή; Ενεργειακή και οικολογική
μετάβαση με κοινωνικούς όρους ή μετατροπή της σε νέο πεδίο κερδοφορίας;
Ατλαντική ευθυγράμμιση ή μεγαλύτερη διπλωματική αυτονομία;
Η Ανυπότακτη Γαλλία επιχειρεί να δώσει απαντήσεις σε
αυτά τα ερωτήματα από τη σκοπιά της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Ο Μελανσόν είναι
το πιο αναγνωρίσιμο πρόσωπο αυτής της προσπάθειας, αλλά το πραγματικό πολιτικό
διακύβευμα είναι ευρύτερο από την προσωπικότητά του.
Η αξία μιας πολιτικής πρότασης κρίνεται και από το
πόσο ενοχλεί τους αντιπάλους της ή από το πόσο ενθουσιάζει τους υποστηρικτές
της. Κρίνεται, όμως, κυρίως από το περιεχόμενό της, την κοινωνική της απήχηση,
τη δημοκρατική της λειτουργία και την ικανότητά της να μετατρέπει τις
διακηρύξεις σε πραγματικές αλλαγές.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η ακροδεξιά διεκδικεί
ολοένα μεγαλύτερο χώρο και οι παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις συχνά συγκλίνουν
σε βασικές οικονομικές και γεωπολιτικές επιλογές, η ύπαρξη μιας ισχυρής,
διακριτής αριστερής πρότασης αποτελεί ένα γεγονός με ιδιαίτερη πολιτική
σημασία.
Το ερώτημα δεν είναι αν ο Μελανσόν πρέπει να
αντιμετωπίζεται ως αλάνθαστος ηγέτης. Κανείς δεν δικαιούται τέτοια ασυλία. Το
ερώτημα είναι αν η κοινωνία θα συζητήσει σοβαρά τις προτάσεις για μια
διαφορετική οργάνωση της οικονομίας, της κοινωνικής ζωής και των διεθνών
σχέσεων.
Σε αυτό το εθνικό και το διεθνές πλαίσιο η Γαλλική
Αριστερά έχει τον λόγο. Χρειάζεται πολιτικές προτάσεις, κοινωνική συμμετοχή,
δημοκρατική, αγωνιστική έμπνευση και δύναμη.